سيد عبد الحسين طيب

كلم الطيب 55

كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )

و فعاليت باشد چنانچه گذشت ، بنابراين پس از اثبات علم و قدرت حيوة خود ثابت است . و همچنين مرجع ساير صفات ثبوتيه نيز به اين سه صفت يعنى علم و قدرت و حيوة است چنانچه مرجع اراده و ادراك بعلم و برگشت قديم و ازلى بودن بحياة و منشأ جميع صفات فعليه قدرت است . و نيز منشأ علم و قدرت ذات واجب الوجود است كه اعلى مراتب وجود را دارا است بنابراين صفات كماليه او عين ذات او است و همه آنها از ذات واحد بسيط من جميع الجهات انتزاع مىشود . پس خلاصه حيوة عبارت از همان اتصاف ذات بصفت علم و قدرت و عين ذات واجب الوجود است . و اشاعره ( طايفهء از اهل سنت‌اند كه قائل بجبرند ) صفت حيوة را مغاير علم و قدرت و زائد بر ذات واجب الوجود ميدانند ، چنانچه ساير صفات كماليه را نيز زائد بر ذات تصور كرده‌اند ولى اين تصور واهى و عقيده باطلى است و چنانچه گذشت صفات كماليه واجب الوجود عين ذات اوست و همه آنها از صرف ذات واجب الوجود منتزع ميگردد و توضيح اين مطلب و رد بر آنها در بحث صفات سلبيه در نفى معانى بيايد . اما جواب فاضل مقداد ( ره ) بر رد قول اشاعره كه گفته است ( چون اصل عدم زيادت است لذا صفات واجب زائد بر ذاتش نيست ) جواب بىموردى است زيرا اصالة العدم اصلى است در باب اصول فقه كه وضع شده در مورد شك در مقام ظاهر و توضيحش اينست كه هرگاه در وجود امرى شك حاصل شود حكم بوجودش نميتوان كرد ، بلكه اصل عدم او است نه اينكه واقعا موجود نباشد و شايد وجود داشته باشد ولى بوجودش نميتوان حكم نمود . مثلا اگر شك پيدا شود كه آيا زيد داراى اولاد است يا اينكه اولادى ندارد اصل عدم آنست - يعنى - نميتوان حكم كرد كه اولاد دارد نه اينكه واقعا اولاد